Friedrich Cain, Bernhard Kleeberg (eds.), A New Organon. Science studies in interwar Poland, Tübingen: Mohr Siebeck, 2024. ISBN 978-3-16-154989-2 (“Historische Wissensforschung” 18), 401 pp. DOI: 10.1628/978-3-16-154989-2 [A Review Article]
DOI:
https://doi.org/10.4467/2543702XSHS.26.014.22703Keywords:
Science of Science, Józef Mianowski Fund, Stanisław Michalski, “Nauka Polska”, “Organon”, “New Organon”Abstract
The monograph A New Organon. Science Studies in Interwar Poland is a scientific work devoted to the issues of science studies and a source publication – containing translations of articles published during the Second Polish Republic in Nauka Polska and reprints of texts from Organon, published in congress languages. Its editors, historians of science Friedrich Cain and Bernhard Kleeberg, took up the idea of the New Organon, striving to popularize interwar Polish reflections on science. The reviewed publication consists of an “Introduction” and three parts: “Historical Contexts”, “Sources” and “Comments”, in which key issues of science studies are analyzed. The review article discusses the concept of the New Organon, as well as the structure and content of the work, indicating its significance in research on the history of science. It also presents critical remarks on the initiative of Cain and Kleeberg and other researchers, and justifies the need to continue this idea.
References
Archiwum Polskiej Akademii Nauk, Kasa im. Józefa Mianowskiego, sygn. 47. Artur Śliwiński. Ze wspomnień osobistych o Stanisławie Michalskim.
Bujak, Franciszek 1927: Drogi mojego rozwoju umysłowego. Nauka Polska 6, ss. 77–136.
Dobrowolski, Antoni Bolesław Dobrowolski 1958: Mój życiorys naukowy. Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.
Gawroński, Andrzej 1923: Nauka narodowa czy międzynarodowa? Nauka Polska 4, ss. 36–44.
Kotarbiński, Tadeusz 1929: Elementy teorji poznania, logiki formalnej i metodologji nauk. Lwów: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.
[Michalski, Stanisław] 1923: Wstęp redakcyjny. Nauka Polska 4, ss. VII–IX.
[Michalski, Stanisław] 1929: Po dziesięciu latach. Nauka Polska 10, ss. XXIII–XXVIII.
Nauka Polska. Jej Potrzeby, Organizacja i Rozwój (1918–1939, 1947).
Organon. International review (1936, 1938).
Ossowska, Maria; Ossowski Stanisław 1935: Nauka o nauce. Nauka Polska 20, ss. 1–12.
Ossowski, Stanisław 1923: Funkcja dziejowa nauki, Nauka Polska 4, ss. 8–35.
Sprawozdanie 1929: Sprawozdanie z działalności Koła Naukoznawczego. Nauka Polska 11, ss. 353–355.
Znaniecki, Florian 1925: Przedmiot i zadania nauki o wiedzy. Nauka Polska 5, ss. 1–78.
Cain, Friedrich 2021: Wissen im Untergrund. Praxis und Politik klandestiner Forschung im besetzten Polen (1939–1945). Tübingen: Mohr Siebeck.
Cain, Friedrich 2025: Nauka w podziemiu. Praktyka i polityka konspiracyjnych badań naukowych w okupowanej Polsce (1939–1945). Warszawa: Instytut Historii Nauki imienia Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów PAN.
Hübner, Mateusz 2022: Fundusz Kultury Narodowej Józefa Piłsudskiego. Zamysł i realizacja. Warszawa: Instytut de Republica.
Hübner, Mateusz 2023: Portrety zagranicznych instytucji wsparcia twórczości naukowej i kulturalnej na łamach rocznika „Nauka Polska” a Fundusz Kultury Narodowej. Studia Historiae Scientiarum 22, ss. 433–471. DOI: 10.4467/2543702XSHS.23.012.17703.
Hübner, Piotr; Piskurewicz, Jan; Zasztowt, Leszek 2025: Fundacja im. Józefa Mianowskiego. History. Translated by Jacek Soszyński. URL: https://www.mianowski.waw.pl/en/history/ (dostęp: 14.03.2025).
Kleeberg, Bernhard 2005: Theophysis. Ernst Haeckels Philosophie des Naturganzen. Göttingen: Böhlau Verlag.
Kleeberg, Bernhard 2012: Schlechte Angewohnheiten Eine Anthologie 1750–1900. München: Suhrkamp.
Kokowski, Michał 2022: Boris Hessen (1893–1936), „Społeczne i ekonomiczne korzenie Principiów Newtona” i paradoksalna historia historiografii nauki. Studia Historiae Scientiarum 21, ss. 555–610. DOI: 10.4467/2543702XSHS.22.017.15983.
Michalski, Stanisław 1984: Antoni Bolesław Dobrowolski prekursor współczesnej edukacji. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Zamecki, Stefan 2016: Problematyka naukoznawcza na łamach periodyku „Nauka Polska. Jej Potrzeby, Organizacja i Rozwój”. Studium historyczno-metodologiczne. Lata 1918–1947. Warszawa: Instytut Historii Nauki imienia Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów PAN.
Zasztowt, Leszek 2015: Polskie naukoznawstwo w okresie międzywojennym. Warsztaty naukoznawcze w Konstancji (Niemcy): A New Organon. Science Studies in Poland Between the Wars. Workshop, 20–21 February 2015. Kulturwissenschaftliches Kolleg Konstanz (Bischofsvilla) – Universität Konstanz. Organized by Friedrich Cain and Bernhard Kleeberg. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 60(4), ss. 177–184.







