A Proposal for a Research Method within the History of Science in the Context of the Discussion on its Scientific Status
DOI:
https://doi.org/10.4467/2543702XSHS.25.002.21840Keywords:
problems of the history of science, scientific status of the history of science, metasciences, integral science, new humanism, hypothetico-deductive method of correspondence thinking, generalized Lakatos method of historical researchAbstract
The article addresses the issue of the scientific status of the history of science and examines the problems associated with its definition. The key element of the study is a certain proposal of research within the history of science, where, starting from the local context of a given contemporary scientific theory, a method of historical research is created. This is a transdisciplinary method. Examples of research within the history of science are given, providing the possibility of building and developing the status of the history of science as an independent scientific discipline, or more precisely as a specific meta-science. There is also a proposal to treat scientific discoveries as a key to reading history, which allows for discovering the rational side of man.
References
Ajdukiewicz, Kazimierz 1985: Metodologia i metanauka. [W:] Język i poznanie. T. 2. Warszawa: PWN.
Biblionetka.pl 2015: Komentarze. Książka: Genialni: Lwowska szkoła matematyczna. Urbanek Mariusz. URL: https://www.biblionetka.pl/art.aspx?id=933215 (dostęp: 9.01.2023).
Boyer, Carl Benjamin; Merzbach, Uta, Caecilia 1989: A History of Mathematics. New York: John Wiley & Sons.
Bronk, Andrzej 1998: Wielość nauk i jedność nauki (Stanisława Kamińskiego opcje metodologiczne). [W:] S. Kamiński, Nauka i metoda. Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk. Lublin: TN KUL, ss. 345–370.
Cantor, Georg 1881: Ueber unendliche, lineare Punktmannigfaltigkeiten. Mathematischen Annalen 21, ss. 545–591.
Cantor, Georg 1883: Grundlagen einer allgemeinen Mannigfaltigkeitslehre. Ein mathematisch-philosophischer Versuch in der Lehre des Unendlichen. Leipzig: Teubner.
Ciesielski, Krzysztof; Pogoda, Zdzisław 2009: Stefan Banach i lwowska szkoła matematyczna. [W:] Emilia Jakimowicz, Adam Miranowicz (red.), Stefan Banach. Niezwykłe życie i genialna matematyka. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.
Crombie, Alistair Cameron 1960: Nauka średniowieczna i początki nauki nowożytnej. T.1–2, tłum. Stanisław Łypacewicz. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Dauben, Joseph Warren 1979: Georg Cantor. His Mathematics and Philosophy of Infinite. Cambridge–Massachuset–London: Harvard University Press.
Dąmbska, Izydora 1974: O znaczeniu historii nauki dla filozofii. [W:] Wanda Osińska (red.), O nauczaniu historii nauk. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, ss. 105–120.
Domańska, Ewa; Pomorski, Jan (red.) 2022: Wprowadzenie do metodologii historii. Warszawa: PWN.
Gauss, Carl Friedrich 1860: Briefwechsel zwischen C.F. Gauss und H.C. Schumacher. T. 2. Altona: C.A.F. Peters.
Goddu, André 1993: Connotative Concepts and Mathematics in Ockham's Natural Philosophy. Vivarium 31(1), ss. 106–139.
Jeszke, Jaromir 2007: Mity polskiej historiografii nauki. Warszawa: Wydawnictwa IHN PAN.
Jeszke, Jaromir; Jarnecki, Michał; Bednarczuk, Arkadiusz 2019: Pamięć i niepamięć. Studia nad kulturą
pamięci. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Kamiński, Stanisław 1998: Nauka i metoda. Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk. Lublin: TN KUL.
Kmita, Jerzy 1991: Essays on the Theory of Scientific Cognition. Warszawa: PWN; Dordrecht–Boston–London: Kluver Academic Publishers.
Kokowski, Michał 1996a: Broniąc historii nauki: w poszukiwaniu historycznie realistycznej koncepcji „zasady granicznej”: uwagi na marginesie referatu Wiesława Wójcika pt. Nowe prądy w matematyce XIX wieku. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 41(3–4), ss. 225–244.
Kokowski, Michał 1996b: Copernicus and the Hypothetico-Deductive Method of Correspondence Thinking. Theory et Historia Scientiarum 5, ss. 7–101.
Kokowski, Michał 1999: Między historią a nauką. Wstęp krytyczny do metodologii historii nauki. Prace Komisji Historii Nauki 1, ss. 73–86.
Kokowski, Michał 2004: Copernicus’s Originality. Towards Integration of Contemporary Copernican Studies. Warszawa–Kraków: Wydawnictwa IHN PAN.
Kokowski, Michał 2008: Kulturowy charakter wielkich zmian naukowych. Zagadnienia Naukoznawstwa 1(175), ss. 83–102.
Kokowski, Michał 2012: Copernicus, Arabic Science, and the Scientific (R)evolution. DOI: 10.1057/9781137031730_4. [W:] Arun Bala (red.), Asia, Europe, and the Emergence of Modern Science. Knowledge Crossing Boundaries. New York: Palgrave Macmillan.
Kokowski, Michał 2015a: Nota na temat pojmowania uogólnionej zasady korespondencji | Note on the understanding of the generalized correspondence principle. Prace Komisji Historii Nauki PAU 14, ss. 327–329 | ss. 330–331. DOI: 10.4467/23921749PKHN_PAU.16.015.5271.
Kokowski, Michał 2015b: Uniwersytet nowego humanizmu. Zagadnienia Naukoznawstwa. 203(1), ss. 20–25.
Kokowski, Michał 2023: A Critical Comment on T.S. Kuhn’s Views about the so-called Copernican Revolution and Several Current Prejudices – Barriers in Scientific Communities. Studia Historiae Scientiarum 22, ss. 149–238. DOI: 10.4467/2543702XSHS.23.004.17695.
Kotarbiński, Tadeusz 1974: Rozmyślania o rodzajach przydatności dziejów nauki. [W:] Wanda Osińska (red.), O nauczaniu historii nauk. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, ss. 25–41.
Łukasiewicz, Jan 1961a: Analiza i konstrukcja pojęcia przyczyny. [W:] Z zagadnień logiki i filozofii. Warszawa: PWN, ss. 9–62.
Łukasiewicz, Jan 1961b: Z historii logiki zdań. [W:] Z zagadnień logiki i filozofii. Warszawa: PWN, ss. 179–194.
Osińska, Wanda 1974: Karta z dziejów dyskusji wokół nauczania historii nauki. [W:] Wanda Osińska (red.), O nauczaniu historii nauk. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, ss. 311–326.
Pomorski, Jan 2022: Metodologia jako metarefleksja nad historiografią i innymi reprezentacjami przeszłości. [W:] Ewa Domańska, Jan Pomorski (red.), Wprowadzenie do metodologii historii. Warszawa: PWN, ss. 35–49.
Resnikoff, Howard Leonard; Wells Jr., Raymond O’Neil 1973: Mathematics and Civilization. New York: Dover Publications.
Rybaříková, Zuzanna 2024: Mathematical Logic in the History of Logic: Łukasiewicz’s Contribution and Its Reception. History and Philosophy of Logic 45(2), ss. 98–108. DOI: 10.1080/01445340.2024.2325837.
Sarton, George 1931: The History of Science and the New Humanism. New York: Henry Holt and Company.
Stasiewicz-Jasiukowa, Irena 2002: Zawiesić w czasie. O polskich historykach nauki i kultury. Warszawa: Retro-Art, ss. 52–58.
Suchodolski, Bogdan 1985: O pojmowaniu historii nauki. Z prof. drem Bogdanem Suchodolskim rozmawia Marek Arpad Kowalski. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 3–4, ss. 452–463.
Teske, Armin 1970: Wybór prac z historii fizyki i filozofii nauki. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Thom, René 1982: Czy możliwa jest matematyka continuum? Wiadomości Matematyczne 24(1), s. 17.
Topolski, Jerzy 1968: Metodologia historii. Warszawa: PWN.
Topolski, Jerzy 1982: Prawda i model w historiografii. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie.
Topolski, Jerzy 1983: Teoria wiedzy historycznej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Urbanek, Mariusz 2014: Genialni: lwowska szkoła matematyczna. Warszawa: Wydawnictwo Iskry.
W., Monika 2015: Recenzja książki „Genialni: Lwowska szkoła matematyczna”. URL: https://www.biblionetka.pl/art.aspx?id=933215 (dostęp: 9.01.2023).
Werner, Wiktor 2022: Mity w historiografii, mity historiograficzne. [W:] Ewa Domańska, Jan Pomorski (red.), Wprowadzenie do metodologii historii. Warszawa: PWN, ss. 184–187.
Wójcik, Wiesław 1992: Nowe prądy w matematyce XIX wieku. Zagadnienia Filozoficzne w Nauce 14, ss. 51–73.
Wójcik, Wiesław 1995a: Filozofia matematyki na przełomie XIX i XX wieku. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 40(4), ss. 49–74.
Wójcik, Wiesław 1995b: Zastosowanie metody dowodów i kontrprzykładów w analizach z zakresu historii i filozofii matematyki. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 40(1), ss. 21–39.
Wójcik, Wiesław 1996: Kartezjański model naukowości a nowe idee w matematyce XIX wieku. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 41(3–4), ss. 71–95.
Wójcik, Wiesław 2000: Nowożytne wizje nauki uniwersalnej a powstanie teorii continuów. Warszawa: Wydawnictwa IHN PAN.
Wójcik, Wiesław 2013: Związki między historią nauki a historią filozofii. [W:] Maciej Woźniczka, Marek Rembierz (red.), Jak uprawiać historię filozofii i jak jej nauczać? Częstochowa: Wydawnictwo UJD, ss. 15–28.
Wójcik, Wiesław 2014: Hugo Steinhaus – współtwórca lwowskiej szkoły matematycznej. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 59(4), ss. 97–120.
Wójcik, Wiesław 2018: Idea muzeum jako nośnika wartości uniwersalnych i lokalnych z perspektywy historii nauki. Szkice Kędzierzyńsko-Kozielskie 19, ss. 19–29.
Wójcik, Wiesław 2021: Uniwersalność matematyki w ujęciu historycznym. Częstochowa: Wydawnictwo UJD, ss. 169–177.
Wróblewski, Andrzej Kajetan 1987: Prawda i mity w fizyce. Warszawa: Iskry.
Zamecki, Stefan 1977: Koncepcja nauki w szkole lwowsko-warszawskiej. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Zamecki, Stefan 1988: Pojęcie odkrycia naukowego a historia dziedziny nauki. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Znaniecki, Florian 1925: Przedmiot i zadania nauki o wiedzy. Nauka Polska, ss. 1–78.
Downloads
Published
Issue
Section
How to Cite
