Przegląd farmakopei w zbiorach Litewskiego Muzeum Historii Medycyny i Farmacji w Kownie
DOI:
https://doi.org/10.4467/2543702XSHS.26.024.22713Słowa kluczowe:
farmakopea, Litewskie Muzeum Historii Medycyny i Farmacji w Kownie, aptekarstwo, farmacjaAbstrakt
Litewskie Muzeum Historii Medycyny i Farmacji w Kownie posiada w swoich zbiorach farmakopee krajowe z dwudziestu krajów, wydawane w XIX i XX w. Aby uzasadnić powód przygotowania artykułu, tj. wykazać, że zbiory w Muzeum w Kownie są wyjątkowe i stanowią cenne źródło wiedzy dla historyków farmacji, w niniejszym artykule dokonano zestawienia litewskich zbiorów ze zbiorami w Polsce.
Przedstawiony został również zarys historyczny powstawania krajowych farmakopei, co umożliwia porównanie działań podejmowanych na przestrzeni lat w różnych krajach Europy i Stanów Zjednoczonych, aby usystematyzować rynek farmaceutyczny, tj. przepisywanie leków przez lekarzy oraz ich przygotowanie i wydawanie w aptekach, co miało przełożyć się na bezpieczeństwo stosowania leków i zapobiegać fałszerstwom.
Publikacja jest wstępem do dalszych badań, które będą prowadzone przez autorów mających na celu przeprowadzenie analizy porównawczej farmakopei znajdujących się w zbiorach Muzeum.
Bibliografia
Anon.1 1817: Pharmacopoeia Regni Poloniae. Warszawa: Najwyższa Rada Zdrowia.
Anon.2 1838: Farmakopea szpitalna. Pharmacopoea nosocomialis. Warszawa: Rada Ogólna Lekarska.
Anon.3 1937: Farmakopea Polska. Wydanie drugie. Pharmacopea Polonica II. Warszawa: Towarzystwo Przyjaciół Wydziałów i Oddziałów Farmaceutycznych przy Uniwersytetach w Polsce.
Anon.4 1889: Pharmacopoea Austriaca VII. Viennae: Cæs. Reg. Aulæ Et Imperii Typographia.
Anon.5 1930: Pharmacopee Belge. Quatrième édition. Bruxelles: l’Institut Cartographique Militaire.
Anon.6 1947: Československý Lékopis. Vydání první (Pharmacopoea Bohemoslovenica. Editio prima). Praha: Státní Tiskárna.
Anon.7 1933: Pharmacopoea Danica. Editio VIII. København: Engelsen & Schrøder.
Anon.8 1937: Eesti Farmakopoa. Esimene väljaanne (Pharmacopoea Estonica. Editio prima). Tallinn: Sotsiaalministeeriumi Farmaatsia Inspektuuri Väljaanne.
Anon.9 1920: Codex medicamentarius Gallicus (Pharmacopée Française). Paris: Masson I Sp., Libraires De L’académie De Médecine.
Anon.10 1926: Nederlandsche Pharmacopee. Vijfde uitgave. Sgravenhage: Algemeene Landsdrukkerij.
Anon.11 1979: Pharmacopoea internationalis (The international pharmacopoeia). Third edition, vol. 1. Geneva: World Health Organization.
Anon.12 1938: Lietuvos Farmakopėja. I leidimas. Sveikatos Departamento Leidinys.
Anon.13 1846: Pharmacopea Borussica. Editio sexta. Berolini: Apud Rudolf Decker.
Anon.14 1937: Pharmacopoea Polonica II. Warszawa: Towarzystwo Przyjaciół Wydziałów i Oddziałów Farmaceutycznych przy Uniwersytetach w Polsce.
Anon.15 1845: Pharmacopoea universalis. Heidelbergae: Chr. Fr. Wintera.
Anon.16 1891: Rosyjska farmakopea. Wydanie czwarte. Sankt Petersburg: Izdanie K. L. Rikkera.
Anon.17 1893: Pharmacopoea Helvetica. Editio tertia, Deutsche Ausgabe. Zurich: Druck Und Verlag Des Art. Institut Orell Füssli.
Anon.18 1888: Pharmacopoea Svecica. Editio septima, quartum typis descripta. Stockholmiæ: F. A. Norstedt & Filii Typogr. Reg.
Anon.19 1885: The British Pharmacopoeia 1885. London: Spottiswoode & Co.
Anon.20 1880: The Pharmacopoeia of the United States of America. Sixth decennial revision (U.S.P. VI). Washington, William Wood & Company.
Anon.21 1934: Pharmacopoea Hungarica Quarta. Budapestini: Opera Typographiae Reg. Hung. Publicae.
Anon.22 1754: Pharmacopoea Wirtenbergica. Editio tertia, revisa et emendata. Stutgardiæ: Sumtibus Ioannis Christophori Erhardi, Bibliopolæ.
Anon.23 1902: Farmacopea ufficiale del Regno d’Italia. Seconda edizione. Roma: Tipografia delle Mantellate.
Placotomus, Johannes 1560: Pharmacopoea. Facsimile. Ghent: Chr. de Backer.
Bela, Zbigniew 2010: Wstęp. [W:] Farmakopea Obozowa i Lazaretowa Wojska Koronnego, Warszawa 1794, reprint. Kraków: Muzeum Farmacji UJ, ss. III–XIV.
Brzezińska, Jadwiga 2009: Prof. dr hab. Julian Trapp (1814–1908) – wybitny polski uczony-farmaceuta. Farmacja Polska 2(65), ss. 114–118.
Dzierżanowski, Roman 1983: Słownik chronologiczny dziejów medycyny i farmacji. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich. ISBN 83-200-0645-7.
Häser, Heinrich 1871: Historya medycyny. T. 1. Przekł. dzieła Lehrbuch der Geschichte der Medicin. Warszawa: Drukarnia Józefa Bergera.
Jachowicz, Renata 2018: Zarys historii Farmakopei Polskiej. [W:] Grzegorz Cessak (red.), 100 lat rejestracji leków w Polsce. 200 lat Farmakopei Polskiej. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. ISBN 978-83-951917-0-1, ss. 130–180.
KaRo 2025: Katalog Rozproszony Bibliotek Polskich. URL: https://karo.umk.pl/Karo/ (dostęp 18–20.11.2025).
Krajewski, Piotr 2018: Oddział Farmaceutyczny Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Rozprawa doktorska. Gdańsk: Gdański Uniwersytet Medyczny. URL: https://pbc.gda.pl/publication/86096 (dostęp 17.04.2026).
LSMU 2025: Museum of the History of Lithuanian Medicine and Pharmacy. URL: https://lsmu.lt/en/about-lsmu/visit-lsmu/museum-of-the-history-of-lithuanian-medicine-and-pharmacy/ (dostęp 20.11.2025).
Magowska, Anita: History of Polish Pharmacopoeias. URL: https://www.histpharm.org/ISHPWG%20Poland.pdf (dostęp 20.04.2026).
Mekas, Tauras 2026: Lietuvos farmacija. URL: https://www.vle.lt/straipsnis/lietuvos-farmacija/ (dostęp 19.04.2026).
Minister Opieki Społecznej 1937: Rozporządzenie z dnia 1 lipca 1937 r. o Farmakopei Polskiej, Dz.U. 1937 nr 52 poz. 409. URL: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19370520409 (dostęp 19.11.2025).
Muszyński, Jan 1933: Farmakopeje, ich rozwój i historja. Farmacja Współczesna 2, ss. 61–74. URL: https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/325107/PDF/NDIGCZAS013803_1933_002.pdf (dostęp 17.04.2026).
NUKAT 2025: Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny. URL: https://katalog.nukat.edu.pl/ (dostęp 18–20.11.2025).
POLONA 2025: Polska Biblioteka Cyfrowa. URL: https://polona.pl/ (dostęp 18–20.11.2025).
Rembeliński, Robert; Kuźnicka, Barbara 1987: Historia farmacji. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich. ISBN 83-200-1174-4.
Stabrawa, Anna 2004: Apteka Floriana Carborto, serwitora króla Zygmunta Augusta, w Krakowie przy ulicy Grodzkiej 36. Krakowski Rocznik Archiwalny 10, ss. 53–76. ISSN 1233-2135.
UPF 2001: Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne. Dz.U. 2001 nr 126 poz. 1381. URL: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20011261381/U/D20011381Lj.pdf (dostęp 20.04.2026).
URPLWMiPB 2025: Farmakopea Polska. URL: https://www.gov.pl/web/urpl/farmakopea-polska (dostęp 19.11.2025).
WSJP 2022: Definicja farmakopea. URL: https://wsjp.pl/haslo/podglad/108511/farmakopea (dostęp 20.04.2026).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Jak cytować
