Giordano Bruno, nauka i religijne powody jego egzekucji: ponowne rozważenie
DOI:
https://doi.org/10.4467/2543702XSHS.26.006.22695Słowa kluczowe:
Giordano Bruno, Galileusz, kopernikanizm, Kościół, nieskończony wszechświat, wielość światówAbstrakt
Chociaż niektórzy badacze twierdzą, że Giordano Bruno był często potępiany za wspieranie astronomii kopernikańskiej, teorii wielości światów czy nieskończonego wszechświata, to jednak inni się z tym nie zgadzają, twierdząc, że prześladowania Bruna miały charakter religijny, a nie naukowy. Dla nich oficjalny dokument podsumowujący jego proces pokazuje, że podczas przesłuchań nie przywiązywano dużej wagi do kwestii filozoficznych ani naukowych, za to w centrum uwagi pozostawała jego misja religijna.
W związku z tym długoletnia legenda, że Bruno był ścigany za swoje śmiałe idee kosmologiczne, nie może być dłużej podtrzymywana, ponieważ jego przewinienia miały charakter religijny, nie zależały od jego poglądów na strukturę kosmosu.
Niniejszy artykuł dowodzi jednak, że nie wszystkie domniemane przestępstwa Giordana Bruna wymienione w dokumencie końcowym – którym on sam nie zaprzeczał – miały charakter religijny; natomiast znaczna ich część dotyczyła filozofii przyrody, czyli nauki rozumianej jako badanie natury.
Bibliografia
Bacon, Francis 1996: Theory of the Heaven. [In:] Graham Rees (ed.), The Oxford Francis Bacon. Vol. 6. New York: Oxford University Press, pp. 172–194.
Bellarmine, Robert 1991: Disputations on the Controversies over Christian Faith against the Heretics of the Day. [In:] Galileo, Bellarmine, and the Bible, trans. Richard J. Blackwell. Notre Dame: University of Notre Dame Press, pp. 187–194.
Bellarmine, Robert 2008: Cardinal Bellarmine’s letter to Foscarini. [In:] Maurice A. Finocchiaro (ed. and trans.), The Essential Galileo. Indianapolis: Hackett Publishing Company, Inc., pp. 146–148.
Bruno, Giordano 2004: Cause, Principle and Unity. Trans. Robert de Lucca. Cambridge: Cambridge University Press.
Bruno, Giordano 2014: On the Infinite, the Universe and the Worlds: Five Cosmological Dialogues. Trans. Scott Gosnell. North Charleston: CreateSpace Independent Publishing Platform.
Bruno, Giordano 2018: The Ash Wednesday Supper: A New Translation. Trans. Hilary Gatti. Toronto: University of Toronto Press.
Copernicus, Nicolaus 1995: On the Revolutions of Heavenly Spheres. Trans. Charles Glenn Wallis. New York: Prometheus Books.
Drake, Stillman 1975: Copernicanism in Bruno, Kepler, and Galileo. Vistas in Astronomy 17, pp. 177–192.
Finocchiaro, Maurice A. 2016: Philosophy versus Religion and Science versus Religion: the Trials of Bruno and Galileo. [In:] Hilary Gatti (ed.), Giordano Bruno: Philosopher of the Renaissance. New York: Routledge, pp. 51–96.
Firpo, Luigi 1993: Il processo di Giordano Bruno. Ed. Diego Quaglioni. Rome: Salerno Editrice.
Galilei, Galileo 2008: Letter to the Grand Duchess Christina. [In:] Maurice A. Finocchiaro (ed. and trans.), The essential Galileo. Indianapolis: Hackett Publishing Company, Inc., pp. 109–145.
Gatti, Hilary 2002: The Natural Philosophy of Giordano Bruno. Midwest Studies in Philosophy 26(1), pp. 111–123.
Gatti, Hilary 2004: Giordano Bruno’s Copernican diagrams. Filozofski vestnik 25(2), pp. 25–50.
Hutchings, David; Ungureanu, James C. 2022: Of Popes and Unicorns: Science, Christianity, and How the Conflict Thesis Fooled the World. New York: Oxford University Press.
Jalobeanu, Dana 2015: Bacon’s Anti-Copernicanism. [In:] Wolfgang Neuber et al. (eds.), The Making of Copernicus: Early Modern Transformations of the Scientist and his Science. Leiden: Brill, pp. 64–87.
Kearney, Hugh F. 1971: Science and Change 1500–1700. New York: McGraw-Hill.
Keas, Michael N. 2019: Unbelievable 7 Myths About the History and Future of Science and Religion. Wilmington: ISI Books.
Kokowski, Michał 2009: Różne oblicza Mikołaja Kopernika: spotkania z historią interpretacji (Different Faces of Nicolaus Copernicus: Meetings with the History of Interpretations). Kraków–Warszawa: Polska Akademia Umiejętności; Instytut Historii Nauki PAN.
Lessl, Thomas M. 1999: The Galileo Legend as Scientific Folklore. Quarterly Journal of Speech 85, pp. 146–168.
Martínez, Alberto A. 2018: Burned Alive: Giordano Bruno, Galileo and the Inquisition. London: Reaktion Books.
McMullin, Ernan 1987: Bruno and Copernicus. Isis 78(1), pp. 55–74.
Mercati, Angelo 1942: Il Sommario del processo di Giordano Bruno. Vatican City: Biblioteca Apostolica Vaticana.
Numbers, Ronald L. 2009: Introduction. [In:] Ronald L. Numbers (ed.), Galileo Goes to Jail and Other Myths about Science and Religion. Cambridge: Harvard University Press, pp. 1–7.
Payne-Gaposchkin, Cecilia 1954: Introduction to Astronomy. New York: Prentice-Hall.
Ross, Sydney 1962: Scientist: The Story of a Word. Annals of Science 18(2), pp. 65–85.
Rossini Paolo 2020: Changing Conceptions of Mathematics and Infinity in Giordano Bruno’s Vernacular and Latin Works. Science in Context 33(3), pp. 251–271.
Rowland, Ingrid D. 2009: Giordano Bruno: Philosopher / Heretic. Chicago: University of Chicago Press.
Shackelford, Jole 2009: That Giordano Bruno Was the First Martyr of Modern Science. [In:] Ronald L. Numbers (ed.), Galileo Goes to Jail and Other Myths about Science and Religion, ed. Ronald L. Numbers. Cambridge: Harvard University Press, pp. 59–67.
Westman, Robert S. 1980: The Astronomer’s Role in the Sixteenth Century: A Preliminary Survey. History of Science 18, pp. 105–147.
White, Andrew D. 2009: A History of the Warfare of Science with Theology in Christendom. Vol. 1. New York: Cambridge University Press. First published in 1896.
Wightman, William P.D. 1972: Science in a Renaissance Society. London: Hutchinson.
Yates, Frances A. 1964: Giordano Bruno and the Hermetic Tradition. Chicago: University of Chicago Press.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Ünsal ÇimenJak cytować
