Wprowadzenie. Socjalistyczne miasta nauki: od utopii do życia miejskiego
DOI:
https://doi.org/10.4467/2543702XSHS.25.003.21841Słowa kluczowe:
socjalistyczne miasta nauki, technopolia, historia miejska, socjalizm, nauka i technologia, AkademgorodokAbstrakt
Niniejszy artykuł stanowi wprowadzenie do działu czasopisma zatytułowanego „W centrum uwagi”, który w tym numerze poświęcony jest tematyce miast naukowych w społeczeństwach socjalistycznych.
Miasta nauki, znane również jako technopolie, pojawiły się zarówno w społeczeństwach kapitalistycznych, jak i socjalistycznych po II wojnie światowej. Zjawisko to zaowocowało futurystycznymi obrazami Doliny Krzemowej i Nowosybirskiego Akademgorodoka, które rozprzestrzeniły się na cały świat.
Temat ten jest omawiany bardziej szczegółowo w trzech kolejnych artykułach. Artykuły tego działu koncentrują się na modelach miast nauki w systemach socjalistycznych, szczególnie w Związku Radzieckim i na Węgrzech.
Wprowadzenie omawia wzorce historiograficzne w dziedzinie miast nauki/technopolii i odpowiednio kontekstualizuje trzy kolejne artykuły tego tomu. Autorzy zakładają, że zainteresowanie naukowców miastami nauki i przestrzeniami nauki zmieniło się z postrzegania ich jako czegoś niezwykłego na uznawanie ich za część współczesnego życia miejskiego. Celem artykułów tego działu jest zachęcenie badaczy do podjęcia dalszych analiz transnarodowej historii przestrzeni nauki.
Bibliografia
Benko, Georges 2000: Technopoles, High-tech Industries and Regional Development: A Critical Review. GeoJournal 51(3), pp. 157–167.
Brown, Kate 2013: Plutopia: Nuclear Families, Atomic Cities, and the Great Soviet and American Plutonium Disasters. Oxford: Oxford University Press.
Bugaev, Roman; Piskunov, Mikhail; Rakov, Timofey 2021: Footpaths of the Late-Soviet Environmental Turn: The ‘Forest City’ of Novosibirsk’s Akademgorodok as a Sociotechnical Imaginary. The Soviet and Post-Soviet Review 48(3) (November 12, 2021), pp. 289–313.
Castells, Manuel; Hall, Peter 1994: Technopoles of the World: The Making of Twenty-First-Century Industrial Complexes. London; New York: Routledge.
Chordá, Isidre March 1996: Towards the Maturity Stage: An Insight into the Performance of French Technopoles. Technovation 16(3) (March 1996), pp. 143–152.
De Solla Price, Derek J. 1963: Little Science, Big Science. New York: Columbia University Press.
Etzkowitz H. 2003: Innovation in Innovation: The Triple Helix of University-Industry-Government Relations. Social Science Information 42(3) (September 2003), pp. 293–337.
Fagerberg, Jan (ed.) 2013: Innovation Studies: Evolution and Future Challenges. Oxford: Oxford University Press.
Forsyth, Ann; Crewe, Katherine 2010: Suburban Technopoles as Places: The International Campus-Garden-Suburb Style. Urban Design International 15(3) (September 2010), pp. 165–182.
Ferrara, Massimiliano; Lamperti, Francesco; Mavilia, Roberto 2014: The Impact of Technopoles and Science Parks on the Regional and Local Innovation Systems. [In:] Daniele Schilirò (ed.), Design a Pattern of Sustainable Growth. Innovation, Education, Energy and Environment. Craiova, Romania: ASERS Publishing, pp. 51–75. URL:
https://www.academia.edu/8507462/Design_a_Pattern_of_Sustainable_Growth_Innovation_Education_Energy_and_Environment (accessed on: 30 August, 2025).
Galison, Peter, Thompson, Emily Ann (eds.) 1999: The Architecture of Science. Cambridge, Mass: MIT Press.
Hackett, Edward J.; Parker, John N.; Vermeulen, Niki; Penders, Bar 2017: The Social and Epistemic Organization of Scientific Work. [In:] Ulrike Felt, Rayvon Fouche, Clark A. Miller, Laurel Smith-Doerr (eds.), The Handbook of Science and Technology Studies. MIT-Press.
Harlov-Csortán, Melinda; Tamáska, Máté 2025: Dunaújváros and Paks: socialist science and technology cities of Hungary? Studia Historiae Scientiarum (First View Article). DOI: 10.4467/2543702XSHS.25.004.21842.
Hochadel, Oliver; Nieto-Galana, Augustí 2016: How to Write an Urban History of STM on the “Periphery”. Technology and Culture 57(4), (October 2016), pp. 978–988.
Hochadel, Oliver; Nieto-Galana, Augustí (eds.) 2019: Urban Histories of Science. Oxon, New York: Routledge.
Josephson, Paul 1997: New Atlantis Revisited: Akademgorodok, the Siberian City of Science. Princeton: Princeton University Press.
Kachemtseva, Lubov; Khoroian, Natalia; Didenko, Kateryna; Antonenko, Nadiia 2022: Urban Planning Features of Naukogrady (Science Cities) – Centers of Innovative Activity: the Case of Pyatikhatky. Architecture, Civil Engineering, Environment 1, pp. 19–29.
Kalashnikova, Madina 2025: Remembering science cities: urban space and community identity of post-Soviet scientific and technical intelligentsia. Studia Historiae Scientiarum (First View Article). DOI: 10.4467/2543702XSHS.25.005.21843.
Kliueva, Vera 2025: ‘And here we’ll have a science town’: Akademgorodok of the Kola Scientific Center as a form of organization of the scientific space in the Soviet North. Studia Historiae Scientiarum (First View Article). DOI: 10.4467/2543702XSHS.25.006.21844.
Kojevnikov, Alexei 2008: The Phenomenon of Soviet Science. Osiris, Second Series 23, pp. 115–135.
Komninos, Nik 1997: After Technopoles: Diffused Strategies for Innovation and Technology Transfer. [In:] James Simmie (ed.), Innovation, Networks and Learning Regions? “Regional Policy and Development Series”, vol. 18. London: The Regional Studies Association; Bristol, PA, USA: Jessica Kingsley Publishers Ltd., pp. 181–195.
Miao, Julie Tian; Benneworth, Paul; Phelps, Nicholas A. 2015: Making 21st Century Knowledge Complexes. Oxon; New York: Routledge.
O’Mara, Margaret Pugh 2005: Cities of Knowledge: Cold War Science and the Search for the Next Silicon Valley. Politics and Society in Twentieth-Century America. Princeton, N.J: Princeton University Press.
Orlova, Galina 2017: The City of Research Institutes: Notes on the Nuclear Topology. Sociology of Power 29, pp. 68–103.
Rogacheva, Maria A. 2017: The Private World of Soviet Scientists from Stalin to Gorbachev. Cambridge: Cambridge University Press.
Scott, A.J. 1990: The Technopoles of Southern California. Environment and Planning A: Economy and Space 22(12) (December 1990), pp. 1575–1605.
Vermeulen, Niki 2016: Big Biology: Supersizing Science During the Emergence of the 21st Century. NTM: Zeitschrift für Geschichte der Wissenschaften, Technik und Medizin 24, pp. 195–223.
Wendland, Anna Veronika 2019: Nuclearizing Ukraine – Ukrainizing the Atom. Cahiers du monde russe 60(2–3), pp. 335–367.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Jak cytować
