(Niebyła) debata o (nie)dojrzałości kultury: Karol Irzykowski wobec Tadeusza Boya-Żeleńskiego

  • Mateusz Chmurski EUR’ORBEM, CNRS - Université Paris-Sorbonne, Paris-Sorbonne University 1 rue Victor Cousin 75005 Paris
Słowa kluczowe: Irzykowski Karol, Żeleński Tadeusz (Boy), krytyka literacka, niedojrzałość kulturowa, Beniaminek

Abstrakt

A debate on cultural (im)maturity (that didn’t take place): Karol Irzykowski and Tadeusz Boy-żeleński

The article proposes an analysis of Karol Irzykowski’s Benjaminek (Benjamin, 1932), a stud and an attack on Tadeusz Boy-żeleński’s activity and writings as well as the reaction of the criticized author. The former’s work reveals to be rather an extensive defence of Irzykowski’s critical writings, and the latter’s answer – a pamphlet. Finally, their dialogue that didn’t take place is situated in the context of Polish (and Central-European) cultural immaturity.

Bibliografia

Bibó, I., Eseje polityczne, przełożył, opracował, wstępem opatrzył Jerzy Snopek, Universitas, Kraków, 2012.

Burek, T., Cztery dyskusje Karola Irzykowskiego. Prolegomena, [w:] H. Kirchner, Z. Żabicki, (red.), Problemy literatury polskiej lat 1890-1939. Seria 1-2, t. 1-2, Wrocław 1972, t. 1, s. 129-182.

Chmurski M., Genealogia tożsamości. Dziennik Karola Irzykowskiego (1891-1897), „Przegląd Humanistyczny”, t. 57, nr 1 (436), s. 123-131.

Chmurski M., „Nie posiadał tej dyskrecji ciszy...”. Karol Irzykowski wobec Stanisława Brzozowskiego, [w:] U. Kowalczuk, A. Mencwel, E. Paczoska, P. Rodak (red.), Konstelacje Stanisława Brzozowskiego, Warszawa 2012, s. 212-229.

Csáky, M., Die Gedächtnis der Städte. Kulturelle Verflechtungen – Wien und die urbanen Milieus in Zentraleuropa, Wien 2010.

Dąbrowolska H. M., O Karolu Irzykowskim: wspomnienia, studia biograficzne i komentarz do dzieł oraz Karola Irzykowskiego część niewydanych rękopisów, Łódź-Wrocław [1946].

Franczak, J., Poszukiwanie realności. Światopogląd polskiej prozy modernistycznej, Kraków 2007.

Głowala, W., Sentymentalizm i pedanteria: o systemie estetycznym Karola Irzykowskiego, Wrocław 1972.

Gołębiewska, M., Irzykowski: rzeczywistość i przedstawienie. O tezach filozoficznych Karola Irzykowskiego, Warszawa 2006.

Gombrowicz W., Ferdydurke, Kraków 1987.

Irzykowski K., Beniaminek. Walka o treść, Warszawa 1976.

Irzykowski K., Dwie rewolucje, [w:] idem, Fryderyk Hebbel jako poeta konieczności. Lemiesz i szpada przed sądem publicznym. Czyn i słowo, Kraków 1980, s. 215-222.

Irzykowski K., Dziennik, t. 1-2, Warszawa 2001.

Makowiecki A. Z., Boya i Irzykowskiego spór o o koncepcję Młodej Polski, [in:] idem, Wokół modernizmu, Warszawa 1985, s. 54-63.

Markiewicz H., Czytanie Irzykowskiego, Kraków 2011.

Masłowski M., „Inna Europa”, „Europa porwana”, Europa Środkowo-Wschodnia… Tożsamość kulturowa i paradygmat romantyczny, przeł. M. Soja-Nicińska, M. Chmurski, „Przegląd Filozoficzno-Literacki”, nr 1-2 (36), 2013, s. 115-136.

Mencwel A., Wyobraźnia antropologiczna: próbyi studia, Warszawa 2006.

Nycz, R., Wynajdywanie porządku. Karola Irzykowskiego koncepcje krytyki i literatury [w:] idem, Język modernizmu. Prolegomena historycznoliterackie, Wrocław 1997, s. 155-190.

Paczoska, E., Karol Irzykowski i pytania pozytywistów, „Przegląd Humanistyczny”, nr 5, 2011, s. 39-51.

Panek, Sylwia, Krytyk w przestrzeniach literatury i filozofii. o młodopolskich wypowiedziach polemicznych Karola Irzykowskiego, Poznań 2006.

Sadkowska, K., Irzykowski i inni: twórczość Fryderyka Hebbla w Polsce, Kraków 2007.

Skórczewski, D., „Sprawa Irzykowskiego i Boya”. Wokół głośnego epizodu międzywojennego sporu o krytykę, „Teksty Drugie”, nr 3, 2002, s. 223-231.

Skórczewski, D., Spory o krytykę literacką w dwudziestoleciu międzywojennym, Kraków 2002.

Żeleński (Boy) T., Brzydka książka, „Wiadomości Literackie”, r. X, nr 29 (500), 1933, s. 1-2: http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=53709 (dostęp 19.01.2016).

Opublikowane
2016-09-02